تاریخ انتشار: پنج شنبه ۸ تیر ۱۳۹۶ | ۱۸:۳۳ ب.ظ
اهمیت آبخیزداری برای جبران کم آبی
اهمیت آبخیزداری برای جبران کم آبی جستاری به اهمیت اجرای طرح های آبخیزداری برای جبران کم آبی در خراسان جنوبی

جستاری به اهمیت اجرای طرح های آبخیزداری برای جبران کم آبی در خراسان جنوبی

به باور کشاورزان و فعالان عرصه منابع طبیعی اجرای طرح های آبخیزداری نه تنها در تغذیه و تقویت سفره های زیرمینی موثر هست، بلکه از ویرانی زیرساخت ها عمومی و منابع آبی جلوگیری می کند و میزان آبدهی قنات ها، چشمه ها، چاه های عمیق و نیمه عمیق را نیز افزایش می دهد.
از سوی دیگر شرایط آب و هوایی و جغرافیایی لزوم اجرای چنین طرح هایی را در مناطق گرم و خشک و کم آب کشور به ویژه این استان ۲ چندان کرده است.
ساکنان این دیار از گذشته دور با اجرای چنین طرح هایی در سطح محدود آشنا بودند و همگام با توسعه فناوری و استفاده از آموخته های کارشناسان توجه خاصی به اجرای طرح های آبخیزداری از خود نشان دادند.
با پیروری انقلاب اسلامی اجرای طرح های متعدد آبخیزداری بیش از گذشته مورد توجه سازمان ها، نهادهای ذی ربط ، مسئولان و نظام در استان ها قرار گرفت.
از آن زمان تاکنون ده ها طرح آبخیزداری در مناطق مختلف خراسان جنوبی اجرا یا در حال اجراست.
به گفته کارشناسان با توجه به وجود اراضی بیابانی در استان و کمبود منابع آبی شیرین، توجه به اجرای طرح های مختلف آبخیزداری بسیار ضروری است.

** افزایش آبدهی قنات با اجرای عملیات آبخیزداری در استان
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان جنوبی، می گوید: مطالعات میدانی و بازدیدهای محلی نشان می دهد که با وجود خشکسالی ها، در هر منطقه ای که عملیات آبخیزداری در آن اجرا شد، آبدهی قنات و منابع آبی دشت ها افزایش یافته و باعث توسعه پایدار کشاورزی و روستاها شده است.
علیرضا نصر آبادی در گفت و گو با ایرنا و با بیان اینکه برای اجرای طرح آبخیزداری ابتدا مطالعات اجرایی در باره این حوزه لازم و ضروری است، افزود: این در حالی است در یک دوره پنج ساله برای یک طرح آبخیزداری با مساحت حدود ۱۰۰کیلومتر مربع ۳۰ میلیارد ریال اعتبار لازم است.
به گفته وی هزینه اجرای عملیات آبخیزداری در حال حاضر برای هر هکتار سه میلیون ریال است.
وی ادامه داد: اجرای طرح های آبخیزداری در مناطق خشک و بیابانی که میانگین بارندگی حداکثر ۲۵۰ میلی متر در سال دارند بهتر و نتایج مطلوبی دارد.
وی اظهار کرد: آبخیزداری خاص مناطق خشک و نیمه خشک است هرچند در مناطق پر آب کشور (۳۵۰میلی متر به بالا) با احداث سدهای مخزنی بزرگ می توان سیلاب ها را ذخیره و کنترل کرد ولی در این مناطق اهمیت جنگل پررنگتر است.

** اجرای ۱۵۰ طرح آبخیز داری از سال ۱۳۷۰ تاکنون در استان
نصر آبادی با بیان اینکه تاکنون ۱۵۰ طرح آبخیزداری به طور کامل از سال ۱۳۷۰ تاکنون در استان اجرا شد، عنوان کرد: در این ارتباط عملیات میکانیکی در ۱۰ میلیون و ۳۵۰ هزار مترمکعب و عملیات بیولوژیک در ۱۹۲ هزار و ۵۶ هکتار با ۳۶۷ میلیارد و ۸۳۳ میلیون ریال هزینه اجرا شد.
وی تصریح کرد: هم اکنون ۳۵ طرح آبخیزداری در ۱۱شهرستان استان در حال اجراست با توجه به دوره پنج ساله طرح ها در حال حاضر حدود ۱۱طرح در قالب ۲۰ پروژه در شهرستان ها به بهره برداری می رسد.
وی اضافه کرد: میزان اعتبار مصوب اجرایی سال ۹۵ از محل بودجه ملی و استانی ۹۱ میلیارد و ۳۰ میلیون ریال است که میزان تخصیص اعتبار از محل استانی پنج میلیارد و ۷۶۰ میلیون ریال بود اما در بخش اعتبار ملی با توجه به تخصیص نیافتن بودجه ، پیشرفت فیزیکی در پروژه های ملی سال ۹۵، صفر است.

** اجرای طرح های آبخیز داری نیازمند شناسایی درست
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیز داری خراسان جنوبی در ادامه در گفت و گو با خبرنگار ایرنا بیان کرد: عموما اجرای طرح های آبخیزداری نیازمند شناسایی درست محل و معرفی اولیه است که در این ارتباط از اطلاعات محلی مانند نهادهای محلی، شورای اسلامی و دهیاری ها در حد شناسایی و تعیین محل و قابلیت های محلی استفاده می شود.
وی ادامه داد: در این باره طرح مدیریت جامع حوزه آبخیز بشرویه با مساحت ۲۲۴ هزار هکتار با توجه به وجود عرصه های بیابانی، کویری و پتانسیل های آبخیزداری و منابع طبیعی پیشنهاد شد که پیگیری های لازم برای اخذ بودجه و ورود به مرحله اجرایی در حال انجام است.
به گفته وی نخستین پروژه آبخیزداری استان در شهرستان نهبندان در منطقه چهار فرسخ – سمافا در سال ۷۴ با هدف کنترل و بهره برداری بهینه از سیلاب، تغذیه منابع آبی، کاهش خسارت سیل، کنترل فرسایش و رسوب خاک ، حمایت از تولید کنندگان و کشاورزان اجرا شد.
این کارشناس ارشد منابع طبیعی و آبخیزداری در ادامه یاد آور شد، همزمان در همین سال در سایر شهرستان ها پروژه های آبخیزداری دیگری شروع شده است.
نصر آبادی اظهار کرد: از دیدگاه کارشناسان، دستاوردهای این طرح مثبت بود و پس از اجرای پروژه های آبخیزداری در سال های ۷۶- ۷۴ سازه های اجرا شده به خوبی از سیلاب آبگیری و باعث تقویت منابع آبی و گسترش فعالیت های کشاورزی پایدار در منطقه اجرای طرح شده است.

** کمبود آب یکی از مهمترین مشکل های پیش روی استان
مدیرکل منابع طبیعی استان، عنوان کرد: امروزه با توجه به بهره برداری بی رویه از منابع آبی و گستردگی دامنه فعالیت ها و افزایش جمعیت انسانی باعث شد که کمبود آب یکی از مشکلات اساسی استان باشد.
وی اظهار کرد: در این ارتباط باید توجه ویژه ای به فعالیت های آبخیزداری برای تغذیه منابع آبی صورت گیرد.
وی تاکید کرد: با توجه به افت شدید منابع آبی و نشست دشت ها لازم است دیدگاه مدیریت جامع آبخیز با نگاه بهره برداری توسعه پایدار از منابع آبی با همکاری همه نهادها و دستگاه های اجرایی مانند سازمان جهاد کشاورزی، محیط زیست، وزارت نیرو، سازمان صنایع و معادن و… صورت گیرد.
وی ادامه داد: با توجه به فرهنگ وقف در خراسان جنوبی مواردی از وقف برای تامین آب وجود دارد از جمله تامین آب بیرجند که نخستین شهر بعد از پایتخت به این لحاظ است که توسط بنگاه خیریه آب لوله و جمعی از افراد خیر انجام شد و هم اکنون نیز بخشی از موقوفه آن برای تامین آب بیرجند مصرف می شود.
به گفته وی حتی در برخی قنات یک یا چند سهم از آب، برای تامین آب حمام، حسینیه و … وقف شده است.
وی اظهار کرد: حتی آب برخی از چشمه ها برای امام زادگان منطقه وقف و لازم است متولی این امر که اداره کل اوقاف و امورخیریه استان است به این موارد رسیدگی، ثبت و پیگیری های لازم را انجام دهد.

** ۲ پروژه بین المللی مشارکتی ترسیب کربن و RFLDL / تجربه ای موفق در برنامه های توسعه پایدار روستایی
مدیر پروژه مدیریت جامع حوزه آبخیز خراسان جنوبی، ۲۳ خرداد ۹۶ در اولین کار گروه اجرایی مدیریت جامع حوزه های آبخیز استان، ۲ پروژه بین المللی مشارکتی ترسیب کربن و RFLDL ، را تجربه ای موفق در برنامه های توسعه پایدار روستایی عنوان کرد.
وی گفته بود: این پروژه ها در چارچوب ۲ سازمان بین المللی خواروبار کشاورزی ملل متحد «فائو» و سازمان ملل متحد «UNDP» تصویب و به اجرا در آمده است.
به گفته وی نهادینه شدن مشارکت، انسجام سازمانی و استفاده از هم افزایی پتانسیل های موجود از مهمترین اصول این پروژه هاست.
یوسفی تصریح کرد: آب و خاک از مهمترین منابع زیربنایی توسعه پایدار است که با توجه به اهمیت اتخاذ این رویکرد در توسعه منابع آبخیزها، طرح ملی مدیریت جامع حوزه های آبخیز در اولویت های کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی شورای عالی علوم، تحقیقات و فناوری قرار گرفته است.
وی اظهار کرد: موجود نبودن برنامه منسجم بین بخشی همچون وجود موازی کاری و تمرکز بر بودجه ریزی، مشارکت نداشتن مردم در برنامه ریزی ها و در نظر نگرفتن توان زیستی حوزه آبخیز از مهمترین چالش ها و موانع بر سر راه این طرح است.
وی پایداری و ارتقای اکوسیستم طبیعی در حوزه آبخیز، هم افزایی و همگرایی درون سازمانی، توانمندی بهره برداران مجاز و جوامع محلی و توسعه پایدار و نظام مند منابع مالی، انسانی، اجتماعی، فیزیکی و سرمایه های طبیعی حوزه آبخیز را از مهمترین اهداف مورد انتظار در این طرح بیان کرد.
وی در ادامه اجرای پروژه های ترسیب و تعمیم کربن در شهرستان های سربیشه و خوسف را از پروژه های موفق در این زمینه عنوان کرد و افزود: ارایه مدل ترسیب کربن در مناطق خشک و نیمه خشک، احیای مناطق تخریب یافته و بهبود شاخص توسعه انسانی مردم منطقه و توانمند سازی گروه های توسعه از مهمترین اهداف این ۲ پروژه در استان هستند.
پروژه ترسیب کربن شهرستان سربیشه در منطقه حسین آباد غیناب، و تعمیم ترسیب کربن شهرستان خوسف در منطقه سرچاه عماری شامل ۹۸ هزار هکتار در ۱۷ روستا با جمعیت هزار و ۸۵ نفر و ۳۳۶ خانوار صورت می گیرد که فعالیت این پروژه در سال ۹۳ در پنج روستای این شهرستان به صورت پایلوت(نمونه آزمایشی) آغاز شد.
خراسان جنوبی با ۷۶۹هزار نفر جمعیت و ۱۵۱ هزار کیلومتر مربع مساحت پس از سیستان بلوچستان و کرمان سومین استان پهناور و دومین استان بیابانی ایران است.


آخرين اخبار
پر بحث ترين
کانال تلگرام دهقان نیوز
دهقان نیوز
دهقان نیوز
دهقان نیوز
محل درج كد وبگذر